Ο Δήμος Ν. Καζαντζάκης είναι ένας από τους μεγαλύτερους σε πληθυσμό Δήμους του νομού Ηρακλείου, αριθμώντας περί τους 8000 κατοίκους. Συνορεύει με τους Δήμους Ηρακλείου, Αρχανών, Τεμένους, Αγίας Βαρβάρας, Αστερουσίων, Αρκαλοχωρίου, Θραψανού και Επισκοπής. Η έδρα του Δήμου είναι τα Πεζά.

Ο Δήμος συνίσταται, σύμφωνα με το νόμο Καποδίστρια, από τους εξής οικισμούς:

Άγιος Βασίλειος, Αγιές Παρασκιές, Αλάγνι, Αστρακοί, Αστρίτσι, Καλλονή, Καταλαγάρι, Κελιά, Κουνάβοι - Κώμες, Μελέσες, Μονή Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη, Μυρτιά (Βαρβάροι), Πεζά, Φιλίσια, Χουδέτσι, και πρόσφατα τα Αρμανώγεια, το Αρκάδι, τα Δαμάνια, το Μεταξοχώρι, το Μελιδοχώρι, και το Παρθένι.